آسیب فناوریهای نوین به قوانین مالکیت معنوی

ظهور فناوری‌های نوین، تاثیری ژرف بر دورنمای کنونی مالکیت معنوی گذاشته است. پیشرفت‌های علمی و فناوری دهه­های اخیر، به چاپ سه‌­بعدی، ویرایش ژن (اعمال تغییرات در ژن‌های موجودات زنده)، خودروهای بدون راننده، و حتی رباتهای «پرستار» انجامیده است. اگرچه درک کامل ابعاد چالش‌های بزرگ احتمالی پیش روی سیاستگذاری و

ظهور فناوری‌های نوین، تاثیری ژرف بر دورنمای کنونی مالکیت معنوی گذاشته است. پیشرفت‌های علمی و فناوری دهه­های اخیر، به چاپ سه‌­بعدی، ویرایش ژن (اعمال تغییرات در ژن‌های موجودات زنده)، خودروهای بدون راننده، و حتی رباتهای «پرستار» انجامیده است. اگرچه درک کامل ابعاد چالش‌های بزرگ احتمالی پیش روی سیاستگذاری و مدیریت مالکیت معنوی دشوار است اما می‌­توانیم ایجاد چالشهای جدید ناشی از تفاوت‌های عظیم میان فناوری‌های قدیم و نوین را ببینیم.

از سوی دیگر، با هر دشواری، فرصت‌هایی هم به وجود می‌­آید. شاید خود پیشرفت‌های فناورانه موجد چالش، زیانبخش نباشند اما درک چگونگی تاثیرشان بر نظام کنونی مالکیت معنوی و تحولات آتی آن ضروری است. فناوری‌های مخرب، در حالی شیوه زندگی مردم را تغییر و صنایع سنتی را تحت تاثیر قرار می­‌دهند که با وجود تلاش سخت دولتها و متخصصان، نظام حقوقی فعلی توان مدیریت چالش‌های مربوطه را ندارد.

انقلاب‌های صنعتی

نخستین انقلاب صنعتی با ساخت موتور بخار آغاز شد؛ نیروی برق، دومی را رقم زد؛ و سومین انقلاب با کامپیوتر، الکترونیک، و اتوماسیون، موجی از تحولات چشمگیر را در زندگیمان جاری کرد. چهارمین انقلاب صنعتی، با فناوری‌های مخربی مانند چاپ سه‌­بعدی، رباتیک، هوش مصنوعی (AI)، اینترنت اشیاء (IoT)، داده‌­های انبوه، و واقعیت مجازی (VR) آغاز شده است. هرچند این فناوریها قطعا باعث آسان­تر و بهتر شدن زندگی مردم شده­اند اما از جنبه قوانین و مقررات، عدم قطعیت و تردیدهای فراوانی را در پی داشته‌­اند. سرعت و کثرت تغییرات حاصل از این فناوری‌ها، مانع قطعیت قابلیت اعمال قوانین و مقررات در این دوره دگرگونی شده‌­اند.

چاپ سه‌­بعدی

پیشرفت چاپ سه‌­بعدی، مباحثات بسیاری را در سالهای اخیر برانگیخته است؛ بسیاری تصور می­‌کنند که موجب سفارشی‌­سازی انبوه می‌­شود و به این ترتیب، مشتریان می‌­توانند بدون هزینه‌های عوارض و حمل و نقل، محصولات دلخواه خود را دریافت کنند؛ برعکس، سایرین معتقد هستند که قابلیت‌های چاپ سه‌­بعدی، چارچوب قانونی را تضعیف می­‌کند. کاهش قیمت پرینترهای سه‌­بعدی که در سال ۲۰۰۷ به زیر ۱۰.۰۰۰ دلار رسید، هنوز ادامه دارد و موجب رشد تولید بی­‌سابقه این ابزار شده است. پرینترهای سه‌­بعدی، خرید محصولاتی را که قیمتشان در صورت تولید به روشهای دیگر، خارج از توان علاقمندان است، برایشان ممکن کرده است.

چاپ سه‌­بعدی با این حال، قوانین کهنه مبتنی بر الگوهای گوناگون اقتصادی مانند تولید صنعتی را به چالش کشیده است. چاپ سه‌­بعدی به دلیل قابلیت نقض انواعی از حقوق مالکیت معنوی، از دیدگاه حقوقی، مسئل‌ه­ای پیچیده است. مثلا اگر شخصی، یک کاور گوشی آیفون طراحی کند که جاکارتی هم باشد، ممکن است ناقض یک سند ثبت اختراع موجود باشد؛ اگر این کاور شبیه یکی از کیف‌های مونبلان طراحی شده باشد، چه بسا حقوق معنوی این برند را نقض کند.

فهم جنبه حقوقی چاپ سه‌­بعدی به واسطه چنین مشکلاتی که در حوزه ثبت اختراع، طراحی، علائم تجاری، و حقوق معنوی باعث تعارض می­شوند، دشوار است. لازم به ذکر است که محصولات تولیدی از طریق چاپ سه­بعدی، بیشتر ماهیت تزئینی دارند [برای اطلاع از کابردهای انقلابی چاپ سه­بعدی به پست ۵ دغدغه اخلاقی چاپ سه‌­بعدی در پزشکی مراجعه کنید]. از سوی دیگر، محصولات دارای ثبت اختراع، عموما به واسطه ویژگی‌های کاربردیشان تولید می‌­شوند. بنابراین، فناوری نوظهور چاپ سه­‌بعدی امکان تاثیر بر حقوق ثبت اختراع را دارد؛ تقریبا هر چیزی از کفش و فنجان گرفته تا خود دستگاه چاپ سه­بعدی را میتوان با این فناوری رو به رشد فزاینده تولید کرد.

رباتیک تعاملی

با تمرکز نوآوری از اتوماسیون صنعتی به رباتیک تعاملی، کاربرد این فناوری در هر رشته‌­ای روز به روز بیشتر می­شود. چنین نوآوری‌های موفقیت‌­آمیزی، قابلیت تخریب اقتصاد و بخش‌های کنونی اجتماعی را دارند. اقدامات و ابزارهای رباتیک تعاملی نوین در هر صنعتی، به ویژه صنایع مصرفی، دفاعی، پزشکی، و خدماتی پدیدار شده‌­اند و رشد این فناوری ممکن است به رقابت شدید میان همه بخش‌ها منجر شود؛ حفظ حقوق ثبت اختراع یکی از عوامل تمایز میان کسب­‌وکارهای رقیب خواهد بود.

رباتیک و هوش مصنوعی، قابلیت شگرفی برای دگرگونی جنبه‌­های گوناگون زندگی بشر دارند. ربات‌های انسان­‌نما در بسیاری از سوپرمارکت‌ها، بیمارستان‌ها، و منازل سراسر اروپا، ایالات متحده، و ژاپن به کار گرفته و آزمایش شده‌­اند. وکلا و حقوقدانان، متخصصان فناوری، و اقتصاددان‌ها به پیامدهای بالقوه نوآوری رباتیک در بخشهای اجتماعی و اقتصادی اندیشیده‌­اند و جامعه­‌شناسان اغلب بر تاثیرات اجتماعی همراهان مصنوعی (ربات) معطوف شده‌­اند. فیلم هایی هالیوودی مانند اکس­ماکینا (فراماشین) و او (Her)، چشم‌­اندازی تخیلی از هوش مصنوعی را در کنار شعور انسانی به عنوان رقیبی بالقوه، نمایش می‌­دهند. با توجه به چنین احتمالاتی، درک ما از آینده حقوق مالکیت معنوی و استراتژی‌های محتمل، کماکان ناقص است.

هوش مصنوعی

هوش مصنوعی یکی از مهمترین فناوری‌های این دوران است، و قابلیت شگفت‌­انگیزی برای خدمت بهتر به بشریت در حوزه‌­های درمان، آموزش، کشاورزی، و ترابری دارد اما همزمان، ممکن است چالشهای خاصی برای چارچوب قانونی موجود، به ویژه حقوق ثبت اختراع ایجاد کند؛ هرچند تصور رایج، انعطاف حقوق ثبت اختراع در برابر تغییرات فناورانه است. در این زمینه، پارلمان اروپا هم گزارش و مصوبه‌­ای در خصوص معضلات حقوق معنوی منتشر کرده است.

از مدت‌ها پیش، ابزارهای هوش مصنوعی در کامپیوترها، نرم­‌افزارهای تشخیص صدا، دستیارهای مجازی مانند سیری (Siri)، بازی‌های آنلاین مثل شطرنج، جستجوهای اینترنتی، خودروها، و رباتها به کار گرفته شده‌­اند. هم­اکنون، به کمک هوش مصنوعی می­توان آثار اصیلی را تولید کرد که به لحاظ تاریخی، به عنوان آثار «خلاقانه» مشمول محافظت حقوق معنوی هستند. به همین ترتیب، حکایت‌های موفقیت‌­آمیزی از هوش مصنوعی در انجام مستقل امور پیچیده‌­ای مانند آهنگسازی، اثبات قضایای ریاضی، و تبدیل کامپیوتری مانند واتسن آی­بی­ام به ابزار اندیشه وجود دارد. بنا به پیش­بینی خانم جینی رامتی، مدیر عامل آی­‌بی‌­ام، به واسطه هوش مصنوعی، ۱۰۰ درصد مشاغل تغییر خواهند کرد. گواهی‌های ثبت اپلیکیشن‌های مربوط به هوش مصنوعی که دارای قابلیت یادگیری ماشینی بود‌‌ه­اند، رشدی به شدت فزاینده داشته‌­اند. ملاحظه می‌­کنید که تاثیر هوش مصنوعی بر مالکیت معنوی، به ویژه حقوق ثبت اختراع و ابداع، آشکارا قابل پیش‌بینی است.

معضل حقوقی

دوراهی دشوار پیش روی قانون‌گذاران، تحکیم قوانی مالکیت معنوی برای محافظت از حقوق صاحبان مربوطه یا انعطاف قانون در جهت ترغیب نوآوری است. قوانین مالکیت معنوی را در محافظت از نوآوری هنری و علمی توجیه می­‌کنند اما در آینده شاید برای برآوردن اهداف مطلوب از طبقه‌­بندی موارد مشمول محافظت یا مدت یا میزان محافظت لازم برای برقراری توازن منصفانه میان همه رقبای حاضر در یک حوزه خاص، نیاز به اصلاحاتی فراگیر در قوانین مالکیت معنوی باشد. با همه این اوصاف، قوانین مالکیت معنوی به طور کلی باید به جای بازداشتن از پیشرفت، حامی فناوریهای نوین باشند.

4.5/5

مطلب برای شما جذاب بود؟
در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک‌گذاری در واتساپ
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک‌گذاری در توییتر
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک‌گذاری در لینکدین
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک‌گذاری در تلگرام

مطالب پیشنهادی

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

وکیلیکس در شبکه‌های اجتماعی

بیانیه مسئولیت

نظرات ابراز شده در محتواهای منتشر و به اشتراک گذاشته شده وکیلیکس، نظر شخصی تولیدکنندگان آنهاست و به معنی تایید وکیلیکس نیست!
اسکرول به بالا