تحلیلی بر به‌مرگی یا اتانازی

اتانازی یا به‌مرگی، فرایند پایان دادن خودخواسته یا ناخواسته زندگی بیماران یا مصدومان دچار بیماریهای لاعلاج یا آسیب‌های جانکاه است. قانونی شدن یا ممنوع ماندن این اقدام، محل مباحثات بسیاری است.

به‌­مرگی (یوتنیژیا / اتانازی / Euthanasia)، فرایند گرفتن جان بیمار یا مصدومی به شدت لاعلاج و دردمند به امید پایان دادن به رنج و دردش است. موضوع اصلی مباحثه طرفداران و مخالفان به­‌مرگی / اتانازی، معضلی اخلاقی است؛ در حالی که برخی آن را روشی برای پایان دادن به رنج طاقت‌فرسای بیماری که بهبودش عملا غیرممکن است، می­‌دانند، دیگران آن را نوعی قتل به شمار می‌­آورند. طرفداری مطلق از نظر هیچ یک از این دو گروه درست نیست زیرا هر کدام از جنبه­‌هایی حق دارند.

با ملاحظه جنبه اخلاقی به­‌مرگی / اتانازی می­توان گفت که این عمل با اصل اساسی اخلاقی پرهیز از قتل، مغایرت دارد. اما این معضل اخلاقی، از گذشته دور تاکنون، موضوع مباحثه بسیاری از اندیشمندان و دست‌­اندرکاران درمانی بوده است. واژه «یوتنیژیا / اتانازی» برگرفته از واژه یونانی «یوتانازیا» به معنی «مرگ خوب» است؛ یعنی روشی برای پایان دادن به زندگی اشخاص به شدت رنجور از بیماری و آسیب جسمانی با «مرگی آسان­تر» از آنچه به طور طبیعی در انتظارشان است.

انواع

به‌­مرگی به سه گونه خودخواسته، ناخواسته، و دگرخواسته تقسیم می‌­شود. به­‌مرگی خودخواسته، مرگی است که با رضایت بیمار واقع می­‌شود. در این نوع به­‌مرگی، خود بیمار پایان دادن به عمرش را درخواست می­‌کند. اگرچه این شیوه شاید ایده‌­آل به نظر برسد اما انتقادهایی بر آن مطرح است؛ بیمار به دلیل «احساس» طاقت‌فرسا بودن دردش، مرگ را بهتر از زندگی می­‌داند. در چنین شرایطی، تقاضای مرگ به تصور ناتوانی از تحمل درد، کاملا عادی است اما چون بیمار از دانش و تجربه کافی برای پیش‌­بینی امکان گذار از شرایط جانکاه و درمان خود برخوردار نیست، فاقد صلاحیت لازم برای اتخاذ چنین تصمیمی است.

به‌­مرگی ناخواسته را می­‌توان مرگ بدون رضایت یا «مغایر» میل بیمار دانست. این نوع به‌­مرگی در شرایطی اجراء می­‌شود که بیمار قادر به اعلام رضایت نباشد و معمولا پس از توافق میان پزشک معالج و دادستان مربوطه روی بیماران خاصی از جمله نوزادان اعمال می‌­شود. این گونه به‌­مرگی، غیر از هلند – آن هم برای مواردی مشخص – در سراسر جهان غیرقانونی است.

سومین نوع به­‌مرگی، دگرخواسته است. در این حالت، با توجه به وضعیت و شرایط بیمار یا مصدوم، نزدیکترین خویشاوند وی اقدام به اتخاذ تصمیم می‌­کند؛ مثلا همسر یا فرزند بیماری که برای مدتی طولانی چنان شرایط جانکاهی دارد که اصلا قادر به بیان خواسته خود نیست، رضایت خود را برای انجام به­‌مرگی برای شوهر یا پدرش اعلام می‌­کند.

‌شیوه‌­ها

هر سه گونه به‌­مرگی یادشده به دو گروه دیگر نیز تقسیم می­‌شوند؛ به­‌مرگی فعال و غیرفعال. در شیوه غیرفعال، همه آنچه برای ادامه زندگی بیمار برقرار است، قطع می­‌شود؛ داروها، دستگاه‌­های تنفسی، تغذیه­ای و … از بدن وی جدا می‌­شوند تا به آرامی به واسطه عامل بیماری تسلیم مرگ شود. شیوه فعال، قتل عامدانه بیمار با رضایت یا بدون رضایت وی و با استفاده از تزریق ماده‌ای سمی به بدن است. این شیوه به­‌مرگی موجب مباحثات فراوان درباره کل موضوع شده است.

موانع و ابهامات

پاسخ روشنی برای درستی یا نادرستی به­‌مرگی وجود ندارد. این عمل، فرایندی است که باید با نهایت دقت و احتیاط بررسی شود؛ به­‌مرگی در کشورهایی که قانونی است، به عنوان آخرین گزینه در نظر گرفته می‌­شود. قوانین مربوطه باید کاملا سختگیرانه اعمال شوند؛ در صورتی که به‌­مرگی بدون چارچوبهای مناسب، قانونی شود، احتمال سوء استفاده از آن افزایش پیدا می­‌کند. با پیشرفت فناوری پزشکی، هر بیماری امید به بهبود دارد. به­‌مرگی، اشاره­ای ناخوشایند به ناامیدی و نداشتن اراده به مبارزه با بیماری است. ترغیب بیماران به باور بخت بهبود، برای پزشکان مهم است.

طرح موضوع قانونی شدن به‌­مرگی، ابهامات و مباحثات زیادی را در پی دارد. بسیاری از مخالفان، آن را مغایر حق زندگی و آزادی شخصی می‌­دانند؛ انسان باید شخصا درباره زندگی و مرگش تصمیم بگیرد. به­‌مرگی را نباید گزینه­ای برای هر بیمار رنجوری پنداشت بلکه فقط به عنوان گزینه‌­ای برای کسانی که هیچ امیدی به بهبودشان نیست، در نظر گرفت. اگر به‌­مرگی به درستی به کار گرفته شود، چاره‌­ای مناسب برای پایان دادن به آلام بیماران رنجور است اما به این منظور، قوانین دقیق و آیین­نامه‌­های سختگیرانه‌­ای باید تدوین شوند. این عمل باید فقط در صورت نظارت دقیق دولت بر اجرای قوانین و مقررات مربوطه قابل اجراء باشد. به­‌مرگی، گزینه­ای مناسب برای بیمار ذیحق و در صورت رعایت قوانین درست است.

4.5/5

مطلب برای شما جذاب بود؟
در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک‌گذاری در واتساپ
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک‌گذاری در توییتر
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک‌گذاری در لینکدین
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک‌گذاری در تلگرام

مطالب پیشنهادی

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

وکیلیکس در شبکه‌های اجتماعی

بیانیه مسئولیت

نظرات ابراز شده در محتواهای منتشر و به اشتراک گذاشته شده وکیلیکس، نظر شخصی تولیدکنندگان آنهاست و به معنی تایید وکیلیکس نیست!
اسکرول به بالا