مجازات اعدام

توضیحات اجمالی یک وکیل مدافع هندی درباره مجازات اعدام در سراسر جهان و نظرات موافقان و مخالفان این شیوه از مجازات

واژه «مجازات» به معنی کیفری است که به دلیل ارتکاب به عملی نادرست بر کسی تحمیل می­‌شود؛ به عبارت دیگر، پیامد مادی اعمال قانون است. در فرهنگ‌های گوناگون، انواع ضرب‌­المثل‌ها با مضمون دیر و زود شدن اما حتمی بودن عدالت خداوند وجود دارد. به زبان ساده، مجازات را می‌­توان شری دانست که به دلیل نیت یا عمل سوء، دامنگیر شخص مرتکب می­‌شود. واژه مجازات در زبان‌های مختلف، مترادف کیفر، تنبیه، سزا، تاوان، جریمه، محکومیت، تطهیر، ندامت، قصاص و … است.

هدف

هدف نخست از مجازات، محافظت از جامعه از طریق کاهش رفتارهای مجرمانه بزهکاران است. هر رفتار قانون‌­شکنانه­‌ای، زنگ خطری برای جامعه به حساب می‌­آید؛ مجازات، امنیت را دوباره برقرار می­‌کند. جرم، دشمن همگان است اما مجازات، مدعی­‌العموم است. انواع مجازات را می­‌توان به گروه‌­های متفاوتی تقسیم کرد که یکی از آنها به نام مجازات اعدام، حائز اهمیت بسیار است. مجازات اعدام، یک نقطه پایان فوری بر زندگی فرد بزهکار است. قوانین کشورهای گوناگون، انواع و اقسام مجازا‌تها را برای بزهکاران در نظر گرفت‌ه­اند. شاید مرگ یا مجازات اعدام، بحث‌­برانگیزترین این مجازات‌ها در سراسر جهان باشد.

در دوران باستان و قرون وسطی، تصور می‌­شد که شیوه بدیهی حفظ امنیت و آرامش جامعه در برابر قانون‌­شکنی‌های جدی، محکومیت بزهکاران به مجازات اعدام است. در سال ۱۸۱۰، لایحه‌ای در انگلستان به منظور لغو مجازات اعدام مطرح شد. تلاشهای کسانی همچون سر سمیول رومیلی و جرمی بنتم در مخالفت با مجازات اعدام تا نیمه دوم قرن بیستم به بار ننشست. کشورهایی مانند نروژ، سوئد، دانمارک، هلند، بلژیک، فنلاند، و سوییس، مجازات اعدام را متوقف کرده‌­اند.

استدلال‌های مدافعان

  • سنگینی این نوع مجازات، کاملا مشهود است و تاثیرگذارترین و عبرت­‌آموزترین مجازات‌هاست.
  • این نوع مجازات، پایانی سریع بر یک زندگی بی­‌آبروی فاقد ارزش واقعی است.
  • به دلیل ترسناک بودن، اثربخش­ترین مجازات بازدارنده است. مجرمان جنایتکار برای همیشه از صحنه جامعه پاک می‌­شوند.
  • اعدام بزهکاران اصلاح‌­ناپذیری که مرتکب جنایت‌های شنیع شده باشند، موجب عبرت مردم و نگرانی از قانون­‌شکنی می­‌شود.
  • دولت باید از فعالیت بزهکارانه چنین مجرمانی پیشگیری کند. بنابراین، با اعمال مجازات اعدام، هزینه‌­های نگهداری طولانی مدت آنها از میان می­‌رود و دولت می­‌تواند از این صرفه­‌جویی در جهت رفاه بیشتر جامعه سرمایه­‌گذاری کند.

استدلال‌های مخالفان

  • زندگی، موهبتی الهی است و هیچ کس غیر از خداوند، حتی دولت، هیچ حقی برای گرفتن این موهبت از انسانها را ندارد.
  • انسان، تابع قرارداد اجتماعی نیست و نمی‌­توان به دلیل ارتکاب به هیچ جرمی، جانش را ستاند و بر حضورش در جامعه پایان داد.
  • در صورتی که شخصی که از مزایای فرهنگی افراد عادی جامعه بهرمند نبوده است، در شرایط شبه جنون یا خرق اخلاقی، جان کسی را بگیرد، مستحق محکومیت به مجازات اعدام نیست.
  • مستبدانه‌­ترین همه مجازاتها، مجازات اعدام است. این مجازات، همه محکومان را به یک چشم می­‌بیند. لغو مجازات اعدام، امکان توجه به یکایک مجرمان و رویکرد کیفری متناسب با هر یک را فراهم می­‌کند.
  • زندگی در ازای زندگی، چارچوبی از مجازات مرگ است؛ قوانین جان در برابر جان، چشم مقابل چشم، دندان برای دندان، دست در ازای دست، و پا در برابر پا با شرایط اغلب جوامع این روزگار تناسب چندانی ندارند.
  • در صورت خطا در رسیدگی به جرم متهم و اشتباه در قضاوت و اعدام شخص، امکان جبران وجود ندارد.
  • آمار و ارقام، واقعیت‌هایی قابل استناد هستند؛ بر اساس آنچه از بسیاری از کشورها در طول زمان گزارش شده است، مجازات اعدام اثر بازدارنده ندارد؛ مثلا با وجود مجازات اعدام برای قاچاق مواد مخدر در برخی کشورها، آمار ارتکاب به این بزه در دهه‌­های گذشته رو به رشد بوده است.
  • علاوه بر آنچه گفته شد، مخالفان به موارد زیر نیز توجه دارند:
    • تاثیرات فقدان شخص بر سرنوشت همسر و فرزندان و سایر اعضای خانواده
    • بستن همه درهای اصلاح به روی شخص بزهکار
    • محرومیت جهان از امکان تربیت فرزندان خوبی که به حال جامعه سودمند واقع شوند

قضاوت

همان طور که ملاحظه کردید، هر یک از استدلال‌های موافقان و مخالفان مجازات اعدام، در نگاه غیرمتخصص به نظر منطقی می‌­رسند و در صورت تطبیق آنها با شرایط ویژه سیاسی، اجتماعی، و فرهنگی هر کشوری و باورهای هر ملتی، شاید برخی وزین­تر از سایرین باشند. توجه به ستمی که بر فرد یا جامعه رفته است و لزوم اجرای عدالت نیز، عامل موثر دیگر بر گرایش به هر یک از این دو قطب موافق و مخالف است. با این حال، روند جاری تلاش حقوق‌دانان و سایر متخصصان علوم اجتماعی، به ویژه در دهه‌­های اخیر، حاکی از تمایل جوامع به برخورد با سخت­گیری کمتر و رویکرد اصلاحی و تربیتی است.

مطلب برای شما جذاب بود؟
در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک‌گذاری در واتساپ
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک‌گذاری در توییتر
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک‌گذاری در لینکدین
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک‌گذاری در تلگرام

مطالب پیشنهادی

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

وکیلیکس در شبکه‌های اجتماعی

بیانیه مسئولیت

نظرات ابراز شده در محتواهای منتشر و به اشتراک گذاشته شده وکیلیکس، نظر شخصی تولیدکنندگان آنهاست و به معنی تایید وکیلیکس نیست!
اسکرول به بالا