نقش دی ان ای لمسی در شناسایی قاتل

ما روزانه صدها هزار اثر دقیق از خود بر جای می‌گذاریم که شناساییمان را به آسانی ممکن می-کنند. آین آثار باعث سهولت شناسایی مجرمان شده‌اند.

اغلب درس­‌خوانده‌­های دهه‌­های اخیر، دی‌ ­ان ­ای (DNA) را می­‌شناسند اما با وجود کشف در سال ۱۹۹۷، کمتر کسی نام دی ­ان ­ای لمسی (Touch DNA) را شنیده است.  به گفته کاشف آمریکایی آن، کمترین تماس بدنی می‌­تواند موجب انتقال دی­ان­ای یک شخص به اشیاء شود؛ تا اعلام این کشف، کسی نمی‌­دانست یک لحظه لمس یا تماس با یک شیء برای انتقال اطلاعات ژنتیکی کفایت می‌­کند.

ویژگی‌ها

د‌ی‌­ا‌‌‌‌‌‌ن‌­ای لمسی، نوعی د‌‌ی‌­ان‌­ای است که روی هر چیزی که با انسان تماس داشته است، پیدا می‌­شود. این نوع د‌‌ی‌­ان‌­ای را به دلیل باقی ماندن اثر تماس بر اشیاء، «دی‌­ان‌­ای ردیابی» هم می‌نامند. سلولهای پوست یا بافت پوششی که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند، کشف دی­ان­ای مجرم را در صحنه جرم به راحتی ممکن می­کنند. در صورت وجود هر گونه اشیاء در صحنه جرم، امکان باقی ماندن دی­ان­ای لمسی هم بر آنها وجود دارد. بر اساس اصل تبادل لکارد (Locard) که «هر تماسی، اثری بر جا می­‌گذارد»، هنگامی که هیچ شواهدی در صحنه جرم یافت نشود، نقش دی­ان­ای لمسی در حل پرونده، بسیار مهم و کاملا مناسب خواهد بود.

انسانها روزی حدود ۴۰۰ هزار سلول پوستی از خود به اطراف پراکنده می­‌کنند. دلیل آسانی گردآوری این سلولها از صحنه جرم، همین تعداد فراوان است؛ به این ترتیب، متخصصان پزشکی قانونی می‌­توانند کسانی را که در صحنه جرم حضور داشته‌­اند، مظنونان احتمالی یا گاهی، شخص جنایتکار را شناسایی کنند. برای ترسیم پروفایل دی­‌ا‌‌‌ن­‌ای جنایتکار احتمالی، کمتر از ۱۰ سلول به جا مانده کفایت می­‌کند.

نقش دی‌­ان‌­ای لمسی

همان طور که گفته شد، هنگامی که هیچ گونه شواهد فیزیکی، بیولوژیکی، یا مشهودی در صحنه جرم کشف نشود، متخصصان پزشکی قانونی با اطمینان قریب به یقین از احتمال به جا ماندن آثار تماس و کشف دی­ان­ای لمسی مربوطه، دست به کار می‌­شوند. پس از وقوع جنایت در هر مکانی، احتمال پراکنده شدن سلولهای بافت پوششی مجرم در صحنه جرم، تقریبا قطعی است؛ ممکن است این سلولها روی سلاح یا ابزار قتل به جا مانده در محل، گوشی تلفن همراه، لباس، در، میز، لپ­تاپ، لیوان، بدن مقتول و … باقی مانده باشند.

اگر اشیاء به درستی گردآوری و نگه داشته شوند، استخراج دی­ان­ای لمسی مقدور خواهد بود؛ در این صورت، متخصصان با ترسیم پروفایل دی­‌ان­‌ا‌ی مربوطه می­توانند نتیجه­‌ای بسیار دقیق برای شناسایی مجرم و حل پرونده در اختیار پلیس بگذارند. گاهی اوقات، دی­ان­ای لمسی نقشی کاملا قطعی در فرایند تحقیقات دارد و بسیاری از پرونده‌­های لاینحل قدیمی، فقط بر اساس نتایج این شواهد، حل می­‌شوند.

گردآوری

دی‌­ان‌­ای لمسی را می‌­توان به شیوه‌­های گوناگونی گردآوری کرد اما مناسب­ترین روش، نمونه‌­برداری با گوش‌­پاک‌­کن خشک یا مرطوب است. کمترین مقدار برای کشف یا تجزیه و تحلیل دی‌­ان‌­ای کفایت می­کند. بنابراین، در صورت حضور مظنونان در محل، با مالیدن گوش‌­پاک‌­کن به اطراف دهان و گونه، نمونه می­‌گیرند و آن را به دقت نگهداری می­‌کنند؛ اگر لباسی در محل موجود باشد، بخشی از آن را می‌­برند و در ظرف نگهداری می‌­گذارند؛ در صورت عدم وجود نمونه و شواهد مشهود در صحنه جرم، با مالیدن گوش‌­پاک‌­کن به اشیائی مانند لیوان، دستگیره در، پنجره، میز و … که به احتمال زیاد با دست و بدن مجرم تماس داشته‌­اند، نمونه ­گیری می­‌کنند.

تجربه­‌های موفق

  • پرونده قتل کریستال بسلانویچ: جسد این دختر ۱۷ ساله در حالی که جمجمه­اش شکسته بود، در رودخانه پیدا شد. معمای این مرگ مشکوک، پس از سالها به کمک نمونه دی­ان­ای گرفته شده از سطح سنگ گرانیت عامل شکستگی، حل شد؛ این نمونه با دی­ان­ای ژوزف مایکل سیمپسن، راننده اتوبوسش مطابقت کرد.
  • پرونده قتل مادر و دختر: جسد بی­جان الن گارنا و مادرش در خانه­شان کشف شد. قاتل این پرونده از دی­ان­ای لمسی استخراج شده از آثار باقیمانده روی دستمال توالت موجود در محل قتل شناسایی شد.
  • پرونده دیوید کم: وی در پی بی­گناه شناخته‌­شدن در سومین دادگاه، پس از ۱۳ سال از زندان ازاد شد. دی­ان­ای لمسی کشف شده از زیر ناخن‌های همسر مقتولش، پرده از هویت چارلز بنی جنایتکار برداشت.
  • پرونده ربودن و قتل برایانا دنیسن: این دختر هنگام مرگ، ۲۰ ساله بود. بر اساس نمونه­‌های دی­ان­ای لمسی گردآوری شده از دستگیره در محل اسارت و آثار به جا مانده بر لباس زیرش، هویت جیمز بیلای قاتل کشف شد.

محدودیت‌ها

احتمال آلودگی نمونه‌­ها بسیار زیاد است. گاهی اوقات، دی­ان­ای لمسی اشخاصی روی اشیاء کشف می­شود که هیچ تماسی با آنها نداشته‌­اند و فقط به دلیل انتقال از طریق شخصی دیگر شناسایی شده‌­اند؛ مثلا فرض کنید شخصی با مجرم اصلی دست داده یا هر نوع تماس فیزیکی داشته است و طی این تماس، تعدادی از سلول‌های پوستیش بر لباس یا دست مجرم باقی مانده باشد و حین ارتکاب جرم، روی اشیاء یا بدن و لباس مقتول بنشینند. از این رو، نمونه برداری و البته انتقال درست نمونه‌­ها، اهمیت تعیین­‌کننده دارد.

4.5/5

مطلب برای شما جذاب بود؟
در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک‌گذاری در واتساپ
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک‌گذاری در توییتر
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک‌گذاری در لینکدین
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک‌گذاری در تلگرام

مطالب پیشنهادی

1 دیدگاه دربارهٔ «نقش دی ان ای لمسی در شناسایی قاتل»

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

وکیلیکس در شبکه‌های اجتماعی

بیانیه مسئولیت

نظرات ابراز شده در محتواهای منتشر و به اشتراک گذاشته شده وکیلیکس، نظر شخصی تولیدکنندگان آنهاست و به معنی تایید وکیلیکس نیست!
اسکرول به بالا