کرونا و قوانین دورکاری ترکیه

گونه جدید کرونا با نام کوید-۱۹ که در تاریخ ۲۱ اسفند ۱۳۹۸ توسط سازمان بهداشت جهانی، بیماری همه‌گیر اعلام شد، اوضاع و مشکلات تازه‌ای را درزندگی کاری مردم سراسر جهان ایجاد کرده است. یکی از این موارد، به کسب‌وکارهایی مربوط می‌شود که به دلیل حفظ سلامتی کارکنانشان، و با

گونه جدید کرونا با نام کوید-۱۹ که در تاریخ ۲۱ اسفند ۱۳۹۸ توسط سازمان بهداشت جهانی، بیماری همه‌گیر اعلام شد، اوضاع و مشکلات تازه‌ای را درزندگی کاری مردم سراسر جهان ایجاد کرده است. یکی از این موارد، به کسب‌وکارهایی مربوط می‌شود که به دلیل حفظ سلامتی کارکنانشان، و با بهره‌مندی از زیرساخت‌های فناوری خود، امکان کار از منزل را فراهم آورده‌اند. با این حال، کار از منزل که عموما، دورکاری نامیده می‌شود، ابهاماتی از منظر قوانین کار و ارزیابی ایمنی محل کار دارد.

دورکاری

کار از منزل یا دورکاری، اصولا نوعی شیوه اشتغال است که کارمند، به اختیار خود، محل انجام وظایفش را انتخاب میکند. این شیوه، در تعریف سنتی محل کار نمیگنجد و به ویژه، با توسعه فناوری و گسترش در میان شاغلان بخشهای فناوری اطلاعات و فروش، مورد استقبال کسب‌وکارهایی قرار گرفته است که امکان سازگاری با سرعت پیشرفت فناوریهای مربوطه را داشته‌اند. اگرچه هیچ مقرراتی در این زمینه در قانون کار ترکیه دیده نمی‌شود اما موضوع دورکاری از سال ۲۰۱۶ با اصلاحات ماده ۱۴ قانون شماره ۴۸۵۷ وارد زندگی مردم آن کشور شد.

در بند ۴ ماده ۱۴ این قانون، شکل دورکاری به صورت «دورکاری، رابطه کاری برقرار شده بر اساس قرارداد مکتوب و اصل انجام کار کارمند در منزل یا خارج از محل کار از طریق ابزارهای فناوری ارتباطی در حوزه کاری سازمان تاسیس شده توسط کارفرماست.» تعریف شده است.

مفهوم محل کار در دورکاری

قانونگذار، مفهوم محل کار را به صورت سازمانی از کارکنان تعریف کرده است که همراه با عناصر مادی و غیرمادی به منظور تولید محصول یا خدمات، تحت مدیریت کارفرما، گرد هم آیند. در تعریف مربوطه، کارفرما، از جنبه کیفی، هم نسبت به محصولات و خدمات تولیدی، و هم کارکنان خود، از جمله اماکن استراحت، شیر دادن به نوزاد، صرف غذا، محل خواب، و سرویسهای بهداشتی مورد استفاده آنها، مسئول است. با این وجود، کارمند دورکار، بیشتر زمان کار خود را در منزل یا مکانی خارج از محل سازمان می‌گذراند. آیا در چنین شرایطی، منزل کارمند، محل کار محسوب می‌شود؟

شناسایی حدود محل کار، به ویژه از نظر مقررات بهداشت و ایمنی کار، بسیار مهم است. طبق قوانین موجود، کارفرما مسئول تامین بهداشت و ایمنی کارمند در سازمان است. آیا هنگام دورکاری نیز، کارفرما مسئول انجام این تمهیدات است؟

مطابق اصول مصونیت افراد و محرمانگی حریم شخصی مگر به حکم قانون، ناتوانی کارفرما از بازرسی منزل کارمند دورکار بدیهی است. با این اوصاف، حضور کارمند در منزل به هنگام دورکاری، به معنی محل کار بودن منزل نیست.

مفهوم حادثه حین کار در دورکاری

با وجود آنچه گفته شد، اگر حین دورکاری، حادثه‌ای برای کارمند در منزل پیش آید، حادثه کاری محسوب نمی‌شود؟ آیا حادثه باید فقط در محل کار رخ دهد تا مشمول حوادث شغلی شود؟ البته که خیر! مطابق مصوبه شماره ۶۳۳۱ بهداشت و ایمنی کار، حادثه شغلی، رویدادی در محل کار یا به واسطه انجام کار است که منجر به مرگ یا آسیب جسمی یا روحی فرد شود. به این ترتیب، حتی در صورت وقوع حادثه در خارج از محیط کار، در صورت ارتباط با انجام کار، بی چون و چرا، حادثه شغلی محسوب خواهد شد.

چرا برای چنین حادثه‌ای، کارفرما مسئول است؟ در ماده ۱۴ قانون شماره ۴۸۵۷ یادشده، الزامات برابری حقوق کارمندان دورکار هم تدوین شده است؛ بر این اساس، کارفرمایانی که بنا به ماهیت کار، نیروی دورکار استخدام میکنند، باید آموزش لازم برای آگاهی آنها از تمهیدات بهداشتی و ایمنی، تامین مراقبتهای بهداشتی، و تجهیزات لازم برای پیشگیری و مواجهه با حوادث کاری را در اختیار وی قرار دهند. عدم ارائه اطلاعات کافی بهداشت و ایمنی کاری پیش از برقراری رابطه استخدامی دورکاری، مسئولیت کارفرما را در پی دارد.

پرسش اصلی پیش رو، ارتباط حادثه رخ داده در منزل با کار است؛ با وجود گسترش دورکاری و اوج کار در منزل به دلیل همهگیری کرونا، آنچه در قانون مورد بحث است، چگونگی شمول حادثه در محدوده حوادث کار است.

طبق قانون، هر حادثه مرتبط با کار، حادثه کاری محسوب می‌شود. بنابراین، سوختن پا یا بریدن دست دورکاری که برای ریختن یک فنجان چای یا آماده کردن ناهار، به آشپزخانه رفته و کتری آب جوش را واژگون کرده یا چاقو را به جای گوشت بر انگشتانش کشیده است، نباید حادثه کاری تلقی شود. این دیدگاه، مخالفانی هم دارد؛ بنا به عقیده آنها، پیرو اصل برابری حقوق، همان گونه که سوختگی پا یا بریدن دست کارمند شاغل در محل سازمان به هنگام ریختن چای یا آماده کردن میانوعده در آبدارخانه، مشمول حوادث کار می‌شود، حادثه مثال دورکار نیز باید حادثه کاری انگاشته شود. تمایز، در مفهوم محل کار است؛ همان گونه که پیشتر گفته شد، چون منزل کارمند دورکار در حین دورکاری مشمول نظارت نهادهای بازرسی محیط کار نمی‌شود و کارفرما هم فاقد مجوز لازم برای نظارت در منزل کارمند است، حوادثی مانند نمونه فوق، نباید کاری محسوب شوند.

اکنون کارمندی را تصور کنید که هنگام دورکاری، از صندلی بیفتد یا فنجان چای را که از آشپزخانه آورده بود، روی پایش بریزد و دچار شکستگی یا سوختگی شود. آیا چنین حوادثی باید کاری به حساب آیند؟ پاسخ به این پرسش، صرف نظر از اطلاعات و آموزشهای ارائه شده توسط کارفرما، شاید مثبت باشد، زیرا این بار، درباره حوادثی صحبت میکنیم که حین انجام وظیفه مربوطه روی دادهاند و مستقیم یا غیرمستقیم، ناشی از تمرکز بیشتر کارمند بر کار بوده‌اند. تقصیر یا غیبت کارفرما در حادثه کاری، فقط بر تعهدات جبران خسارت به کارمند و میزان مسئولیت وی موثر است.

بهداشت و ایمنی در دورکاری

همان گونه که گفته شد، دورکاری موجب کاهش تعهدات بهداشتی و ایمنی کارفرما نمی‌شود و فقط محدودیت‌هایی را در پی دارد. کارفرما موظف به انجام مراقبتها و معاینات دورهای بهداشتی کاری است. کارمندان دورکار نیز مشمول حقوق برابر و بهره‌مندی از خدمات پزشک مربوطه هستند.

علاوه بر این، کارفرما مکلف به ارائه اطلاعات و آموزش لازم درباره محیط کار، و توضیحات کافی درباره ابزارها و تجهیزات مورد استفاده، و اطلاعات کامل درباره چگونگی استفاده به کارمندان است. در غیر این صورت، هر گونه خسارت و یا آسیب در حین کار، مسئولیت شخص کارفرما را به دنبال خواهد داشت.

سخن آخر

با شیوع جهانگیر بیماری کرونا، بسیاری از جنبههای زندگی اجتماعی ما تحت تاثیر قرار کرفته است. این رویداد کم‌سابقه، همچون موارد مشابه در طول تاریخ، موجد تغییرات است. از آنجا که روابط ما تحت قانون، نظم یافته است، هر تغییری در روابط، مستلزم بازنگری در قوانین است. تعداد کسب‌وکارهای فعال و افراد شاغل در حوزههای فناوری پیشرفته در کشور ما، کم نیست. در ادامه روند رو به رشد دورکاری در جهان و ایران، سازگاری این گروهبرنامه‌نویسان، گرافیستها، فروشندگان خدمات، تولیدکنندگان انواع محتواهای دیجیتال، بازاریاب‌های دیجیتال و … – با الزامات شرایط حاکم، حکایت از تحولاتی جدید در بازار کار دارد. توجه حقوقدانان ایران و به ویژه وکلای متخصص و مجرب در حوزه روابط کار میتواند به تسهیل تغییرات بیانجامد. آنچه خواندید نظرات گروهی از حقوقدانان ترکیه با توجه به قوانین آن کشور بود که به عنوان یک نمونه موردکاوی جهت توجه عموم و ترغیب حقوقدانان ارجمند به بررسی این حوزه تقدیم شد.

4.5/5

مطلب برای شما جذاب بود؟
در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک‌گذاری در واتساپ
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک‌گذاری در توییتر
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک‌گذاری در لینکدین
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک‌گذاری در تلگرام

مطالب پیشنهادی

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

وکیلیکس در شبکه‌های اجتماعی

بیانیه مسئولیت

نظرات ابراز شده در محتواهای منتشر و به اشتراک گذاشته شده وکیلیکس، نظر شخصی تولیدکنندگان آنهاست و به معنی تایید وکیلیکس نیست!
اسکرول به بالا